Tích cực hóa giờ học Ngữ văn với phương pháp hoạt động

Thảo luận trong 'Trao đổi, thảo luận' bắt đầu bởi Hoài An, 18/2/15.

Lượt xem: 179

  1. Hoài An Điều hành viên

    GD&TĐ - PGS.TS Hoàng Hoà Bình (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam) cho rằng, để thực hiện mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ thành lớp người mới có kiến thức, kỹ năng vững vàng, có tinh thần dám nghĩ dám làm, năng động, sáng tạo, các phương pháp dạy học (PPDH) thuộc nhóm tổ chức hoạt động phải được xem là PPDH chính yếu.


    Bản chất của PP tổ chức hoạt động, theo PGS.TS Hoàng Hoà Bình, là tích cực hóa hoạt động của người học, được hiểu là PPDH lấy người học làm trung tâm, trong đó thầy, cô đóng vai trò người tổ chức hoạt động của HS.

    Mỗi HS đều được hoạt động, mỗi HS đều được bộc lộ mình và được phát triển. Sự ra đời của PP tích cực hóa hoạt động của người học có lý do thực tế:

    Con người chỉ hình thành, phát triển được các kĩ năng thông qua hoạt động; chỉ thực sự làm chủ được kiến thức khi chiếm lĩnh nó bằng hoạt động có ý thức của chính mình; những tư tưởng, tình cảm và nhân cách tốt đẹp cũng chỉ có thể được hình thành qua rèn luyện trong thực tế.

    Tổ chức bài dạy theo phương pháp hoạt động

    PGS.TS. Hoàng Hòa Bình lấy ví dụ về giờ dạy Tập đọc bài thơ “Sư tử xuất quân” (La Fontaine) ở lớp 2 để minh họa.

    Giờ học giúp HS rèn kĩ năng trọng tâm là đọc - hiểu. Khai thác tầng nghĩa đen của bài thơ, HS nắm được một số đặc điểm tiêu biểu của các con vật theo quan niệm dân gian (sư tử là chúa muôn loài, voi và gấu rất khỏe, khỉ và cáo khôn ngoan, thỏ nhát nhưng chạy nhanh, lừa chậm hiểu nhưng thật thà).

    Khai khác tầng nghĩa bóng, HS hiểu ý nghĩa sâu sắc của bài thơ, thông điệp nhân văn mà nhà thơ muốn gửi đến bạn đọc: “Ai cũng có ưu điểm, phải nhìn thấy ưu điểm trong mỗi người để nhìn người giao việc cho đúng.”

    Nếu GV đưa thông điệp này đến với mỗi HS chỉ bằng lời thuyết giảng thì nó chưa thể chuyển thành kĩ năng nhận thức và tự nhận thức.

    Để bài học nhận thức được khắc sâu trong trí óc các em, trở thành kĩ năng sống, GV cần tổ chức cho HS tiếp nhận thông điệp trên qua hoạt động, ví dụ, qua 1 trong 2 cách thực hiện trò chơi “nhìn người giao việc” như sau:

    Hoạt động tái tạo bài học: Chia lớp thành nhiều nhóm, mỗi nhóm 7 HS - một em đóng vai Sư Tử, các em khác đóng vai Voi, Gấu, Cáo, Khỉ, Lừa, Thỏ.

    GV nêu tình huống (công đồn, thi chạy, thi kéo gỗ,...), HS đóng vai Sư Tử phân việc cho các bạn. Sau đó, cả nhóm đánh giá xem Sư Tử phân việc có hợp lý không.

    Hoạt động mở rộng bài học: Chia lớp thành nhiều nhóm, mỗi nhóm 5, 6 HS – một HS làm tổ trưởng, những em khác làm tổ viên. GV nêu tình huống (tổ chức liên hoan, thi biểu diễn văn nghệ, thi thể thao,...), HS đóng vai tổ trưởng căn cứ vào khả năng của từng bạn mà phân việc. Sau đó, cả nhóm đánh giá xem tổ trưởng phân việc có hợp lý không.

    Bài học hình thành từ trò chơi sẽ đi theo trẻ suốt đời, giúp các em thành công hơn trong tổ chức công việc và trong cư xử với bạn bè hay với đối tác, với đồng nghiệp sau này.

    Vận hành lớp học giống như nguyên tắc tập luyện của đội bóng

    Khi triển khai chương trình mới, nhiều GV thấy điều khó thực hiện nhất là đổi mới PPDH, phần vì đã quen với PP thuyết giảng, không dễ thay đổi ngay một sớm một chiều, phần cũng vì chưa nắm thật chắc PP mới, làm gì cũng sợ sai.

    Thực ra, theo PGS.TS. Hoàng Hoà Bình, nguyên tắc vận hành của lớp học mới rất đơn giản: Nó giống như nguyên tắc tập luyện của một đội bóng, trong đó GV là huấn luyện viên, đóng vai trò tổ chức cho HS thực hiện các nhiệm vụ nêu trong SGK để tự chiếm lĩnh kiến thức và phát triển kĩ năng thực hành.

    Còn về phía HS, nếu không tự mình thực hiện đủ các bài luyện tập thì không có được thể lực, kĩ năng và kiến thức cần thiết của một cầu thủ.

    ”Nắm chắc nguyên tắc này, GV sẽ cảm thấy tự tin và có nhiều sáng kiến trong quá trình thực hiện PPDH mới” - PGS.TS. Hoàng Hoà Bình khẳng định.


    Tuy nhiên, đổi mới không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn các PPDH truyền thống. Sự vận dụng đúng lúc, đúng chỗ, đúng mức một số PPDH truyền thống có thể bù đắp cho những hạn chế (như tính cứng nhắc, duy lý,...) mà giáo viên (GV) Ngữ văn dễ mắc phải nếu chưa hiểu biết thấu đáo về PP tổ chức hoạt động.

    Ví dụ, GV dạy học sinh (HS) đọc - hiểu một bài văn theo một quy trình hợp lý nhưng vẫn có thể không làm sống dậy những câu chữ trong văn bản, bài văn không có “hồn”.

    Chỉ thêm vài lời diễn giảng giàu ngữ điệu đan xen giọng đọc biểu cảm, GV có thể làm những câu chữ bừng sáng, gây được ở HS những ấn tượng, cảm nhận làm thay đổi không khí lớp học.

    Nguồn: giaoducthoidai.vn
    Last edited by a moderator: 19/2/15
    Đang tải...

  2. Bình luận bằng Facebook

Chia sẻ trang này