Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà - Nguyễn Tuân

Thảo luận trong 'Ngữ văn' bắt đầu bởi lehoa012, 31/5/11.

Lượt xem: 937

  1. lehoa012 Điều hành viên

    I . Mở bài

    Nguyễn Tuân là cây bút tài hoa , uyên bác , cả đời say mê tìm kiếm vẻ
    đẹp của cuộc sống . Ông có sở trường về thể loại tuỳ bút . Một trong
    những sáng tác tiêu biểu của ông là tuỳ bút “ Người lái đò sông Đà” .
    Tác phẩm đã khắc hoạ vẻ đẹp đa dạng vừa hung bạo vừa trữ tình của con
    sông Đà và ca ngợi người lái đò giản dị mà kì vĩ trên dòng sông .

    II . TB

    1. Giới thiệu chung .

    Tuỳ bút “Người lái đò sông Đà” dược in trong tập tuỳ bút “Sông Đà”
    (1960), gồm 15 bài tuỳ bút và một bài thơ ở dạng phác thảo. Tác phẩm
    được viết trong thời kì xây dựng CNXH ở miền Bắc. Đó là kết quả của
    chuyến đi thực tế của nhà văn đến Tây Bắc trong kháng chiến chống
    Pháp,đặc biệt là chuyến đi thực tế năm 1958. Nguyễn Tuân đến với nhiều
    vùng đất khác nhau, sống với bộ đội, công nhân và đồng bào các dân tộc.
    Thực tiễn xây dựng cuộc sống mới ở vùng cao đã đem đến cho nhà văn
    nguồn cảm hứng sáng tạo.
    Ngoài phong cảnh Tây Bắc uy nghiêm, hùng vỹ và tuyệt vời thơ mộng, NT
    còn phát hiện những điểm quý báu trong tâm hồn con người mà ông gọi là
    “thứ vàng mười đã được thử lửa, là chất vàng mười của tâm hồn Tây Bắc.”

    Qua “Người lái đò sông Đà”, Nguyễn Tuân với lòng tự hào của mình đã
    khắc hoạ những nét thơ mộng, hùng vỹ nhưng khắc nghiệt của thiên nhiên
    đất nước qua hình ảnh con sông Đà hung bạo và trữ tình. Đồng thơi, nhà
    văn cũng phát hiện và ca ngợi chất nghệ sĩ, sự tài ba trí dũng của con
    người lao động mới : chất vàng mười của đất nước trong xây dựng CNXH
    qua hình ảnh người lái đò sông Đà.Từ đó nhà văn ca ngợi sông Đà, núi
    rừng Tây Bắc vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, đồng bào Tây Bắc cần cù, dũng
    cảm, rất tài tử, tài hoa.

    2. Phân tích nhân vật người lái đò .

    Người lái đò hiện lên trước hết là một người lao động từng trải , có
    nhiều kinh nghiệm đò giang , có lòng dũng cảm, gan dạ, mưu trí, nhanh
    nhẹn và cả sự quyết đoán nữa. Nguyễn Tuân đưa nhân vật của mình vào
    ngay hoàn cảnh khốc liệt mà ở đó, tất cả những phẩm chất ấy được bộc
    lộ, nếu không phải trả giá bằng chính mạng sống của mình. nhà văn gọi
    đây là cuộc chiến đấu gian lao của người lái đò trên chiến trường sông
    Đà, trên một quãng thuỷ chiến ở mặt trận sông Đà. Đó chính là cuộc vựơt
    thác đầy nguy hiểm chết người, diễn ra nhiều hồi, nhiều đợt như một
    trận đánh mà đối phương đã hiện ra diện mạo và tâm địa của kẻ thù số
    một :

    “Đá ở đây ngàn năm vẫn mai phục hết trong dòng sông, hình như mỗi
    lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi
    lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy
    để vồ lấy thuyền. Mặt hòn đat nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng
    nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này… Sông Đà đã giao việc cho
    mỗi hòn. Mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông. Đám tảng hòn
    chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền , một cái
    thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà
    có đá dàn trận địa sẵn…

    Trong thạch trận ấy, người lái đò hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất
    lên khỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình. Khi sông Đà tung ra miếng
    đòn hiểm độc nhất là nước bám lấy thuyền như đô vật túm thắt lưng đặng
    lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt, ông lão vẫn
    không hề nao núng, bình tĩnh, đầy mưu trí như một vị chỉ huy, lái con
    thuyền vượt qua ghềnh thác. Ngay cả khi bị thương, người lái đò vẫn cố
    nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, mặt méo bệch như
    cái luồng sóng đánh hồi lùng, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm vào chỗ hiểm.
    “Phá xong cái trùng vi thạch trận thứ nhất”, người lái đò “phá luôn
    vòng vây thứ hai”. Ông lái đò đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần
    đá. Đến vòng thứ bà, ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết
    cả, nhưng người lái đã chủ động “tấn công”: Cứ phóng thẳng thuyền, chọc
    thủng cửa giữa đó. Thuyền vút qua cổng đá cánh mở khép. Vút, vút, cửa
    ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên
    nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được. Trong
    cuộc chiến không cân sức ấy , người lái đò chỉ có một cán chèo , một
    con thuyền không có đường lùi còn dòng sông dường như mang sức mạnh
    siêu nhiên của loài thuỷ quái . Tuy nhiên , kết cục cuối cùng , người
    lái đò vẫn chiến thắng , khiến cho bọn đá tướng tiu nghỉu bộ mặt xanh
    lè vì phải chịu thua một con thuyền nhỏ bé .

    Người lái đò trong tác phẩm là một người lao động vô danh , làm lụng âm
    thầm , giản dị , nhờ lao động mà chinh phục được dòng sông dữ , trở nên
    lớn lao , kì vĩ , trở thành đại diện của CON NGƯờI . Người lao động nhờ
    ý chí kiên cường , bền bỉ , quyết tâm mà chiến thắng sức mạnh thần
    thánh của thiên nhiên . Đó chính là yếu tố làm nên chất vàng mười của
    nhân dân Tây Bắc .


    Nổi bật nhất, độc đáo nhất ở người lái đò sông Đà là phong thái
    của một nghệ sĩ tài hoa. Khái niệm tài hoa, nghệ sĩ trong sáng tác của
    Nguyễn Tuân có nghĩa rộng, không cứ là những người làm thơ, viết văn mà
    cả những người làm nghề chẳng mấy liên quan tới nghệ thuật cũng được
    coi là nghệ sĩ, nếu việc làm của họ đạt đến trình độ tinh vi và siêu
    phàm. Trong người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân đã xây dựng một hình
    tượng người lái đò nghệ sĩ mà nhà văn trân trọng gọi là tay lái ra hoa.
    Nghệ thuật ở đây là nắm chắc các quy luật tất yếu của sông Đà và vì làm
    chủ được nó nên có tự do.

    Quy luật ở trên con sông Đà là thứ quy luật khắc nghiệt. Một chút
    thiếu bình tĩnh, thiếu chính xác, hay lỡ tay, quá đà đều phải trả giá
    bằng mạng sống. Mà ngay ở những khúc sông không có thác lại dễ dại tay
    dại chân mà buồn ngủ. Chung quy lại, nơi nào cũng hiểm nguy. Ông lão
    lái đò vừa thuộc dòng sông, thuộc quy luật của lũ đá nơi ải nước hiểm
    trở này, vừa nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá. Vì thế, vào trận
    mạc, ông thật khôn khéo, bình tĩnh như vị chỉ huy cầm quân tài ba. Mọi
    giác quan của ông lão đều hoạt động trong sự phối hợp nhịp nhàng, chính
    xác. Xong trận, lúc nào cũng ung dung, thanh thản như chưa từng vượt
    thác: sóng thác xèo xèo tan ra trong trí nhớ. Sông nước lại thanh bình.
    Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn về
    cá anh vũ, cá dầm xanh, về những cái hầm cá hang ca mùa khô nổ những
    tiếng to như mìn bộc phá rồi túa ra đầy tràn ruộng. Cũng chả thấy ai
    bàn thêm một lời nào về cuộc chiến thắng vừa qua nơi ải nước đủ tướng
    dữ quân tợn vừa rồi. Như những nghệ sĩ chân chính, sau khi vắt kiệt sức
    mình để thai nghén nên tác phẩm không mấy ai tự tán dương về công sức
    của mình. nhà văn Nguyễn Tuân đưa ra một lời nhận xét : Cuộc sống của
    họ là ngày nào cũng chiến đấu với sông Đà dữ dội, ngày nào cũng giành
    lấy sự sống từ tay những cái thác, nên nó cũng không có gì là hồi hộp,
    đáng nhớ… Họ nghĩ thế, lúc ngừng chèo. Phải chăng người lái đò anh hùng
    có lẽ dế thấy, nhưng nhìn người lái đò tài hoa, chỉ có Nguyễn Tuân.

    III . Kết bài

    Tuỳ bút “ Người lái đò sông Đà” là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách
    nghệ thuật tài hoa uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân . Tác phẩm không
    chỉ ngợi ca vẻ đẹp kì vĩ thơ mộng của thiên nhiên Tây bắc mà còn ca
    ngợi vẻ đẹp bình dị , anh hùng mà tài hoa của người dân lao động nơi
    đây . Qua đó , nhà văn Nguyễn Tuân bộc lộ tình yêu đất nước , niềm tự
    hào hứng khởi , gắn bó tha thiết với non sông Việt Nam .

    (Sưu tầm)

    Xem thêm các bài viết cùng chuyên mục

    Đang tải...

  2. Bình luận bằng Facebook

Chia sẻ trang này