Bí quyết loại bỏ hoàn toàn thói quen học qua loa phân môn Tập làm văn

Thảo luận trong 'Trao đổi, thảo luận' bắt đầu bởi Hoài An, 12/10/15.

Lượt xem: 118

  1. Hoài An Điều hành viên

    Thực tiễn áp dụng phương pháp này, cô Nguyễn Thị Thủy - Giáo viên Trường THPT Triệu Sơn 1 (Thanh Hóa) – cho biết: Không chỉ giúp học sinh hứng thú, làm việc tích cực trong mỗi tiết học, cách này còn giúp học sinh có thể loại bỏ hoàn toàn thói quen học một cách tái hiện, qua loa đối với phân môn.

    Nhận thức về nhan đề của tiết học

    Trước bất kỳ một tiết học nào, cô Nguyễn Thị Thủy cho biết mình thường giúp học sinh tìm hiểu về nhan đề của tiết học đó. Với việc làm này, học sinh sẽ có ngay định hướng về nội dung toàn tiết học, đồng thời ý thức về vị trí, vai trò của tiết học đó.

    Để thực hiện nội dung này, cô Thủy đã lồng ghép với phần kiểm tra bài cũ bằng một câu hỏi mang tính tái hiện như: Em hãy giải thích về nhan đề của bài học hôm nay?

    Hỏi như vậy học sinh sẽ trả lời ngay: Nhan đề này là Đề văn nghị luận, tiết học này sẽ học về Đề văn nghị luận. Trả lời như vậy nghĩa là học sinh chưa thực sự đào sâu suy nghĩ, và trong nhận thức của các em sẽ không có gì để khắc sâu.

    Cô Thủy đã khắc phục điều này bằng cách ra bài tập cho học sinh làm.

    Ví dụ: Em hãy xác định các đề văn nghị luận trong các đề văn sau đây :

    Đề 1: Phát biểu cảm nghĩ của em về nhân vật cô Tấm trong truyện cổ tích Tấm Cám.

    Đề 2: Từ truyện Tấm Cám hãy viết 3 đoạn văn miêu tả cô Tấm trong ba hoàn cảnh : Lúc bị dì ghẻ bắt nhặt thóc; Khi cưỡi ngựa đi xem hội và lúc là cô gái từ quả thị bước ra giúp bà cụ bán hàng nước dọn dẹp nhà cửa.

    Đề 3: Giới thiệu tác phẩm Chuyện chức phán sự đền Tản Viên của Nguyễn Dữ.

    Đề 4: Kể lại chuyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ, tưởng tượng một đoạn kết khác với cách kết thúc của tác giả dân gian.

    Đề 5: Từ một số bài ca dao than thân đã học, hãy phát biểu cảm nghĩ của em về về số phận người phụ nữ trong xã hội cũ .

    Đề 6: Vai trò của sách đối với đời sống nhân loại.

    Đề 7: Tiếng khóc của Nguyễn Du trong bài thơ Độc Tiểu Thanh Ký

    Có thể nói với phần bài tập trên, chỉ cần khoảng 5 hoặc 7 phút, giáo viên đã có thể kiểm tra đánh giá kiến thức bài cũ của học sinh; kiến thức đó không chỉ nằm trong phạm vi một bài học trước mà tích hợp với cả nhiều bài trước đó; đồng thời, giúp giáo viên giới thiệu được bài mới, nhan đề của tiết học một cách có hiệu quả.

    Yêu cầu chung của đề văn nghị luận

    Tiết học Đề văn nghị luận gồm có 3 phần. Với phần I: Yêu cầu chung của đề văn nghị luận. Với phần này, cô Thủy đã xây dựng ngay một hệ thống bài tập thể hiện trên máy chiếu đa năng để học sinh làm và tự mình rút ra kiến thức của bài học.

    Cụ thể: Đọc các đề văn nghị luận sau và trả lời các câu hỏi :

    Đề 1: Phân tích vai trò của sách đối với đời sống con người.

    Đề 2: Phân tích vẻ đẹp của bài thơ Tỏ lòng ( Phạm Ngũ Lão).

    Đề 3: Quan niệm của em về một bài thơ hay.

    Đề 4: Bình luận về tiếng khóc của tác giả Nguyễn Du trong bài thơ Độc Tiểu Thanh Ký .

    Câu hỏi 1: Em hãy xác định vấn đề cần nghị luận trong mỗi đề văn?

    Câu hỏi 2: Vấn đề nghị luận của đề 1 có gì khác so với so với các vấn đề nghị luận trong đề 2,3, 4?

    Câu hỏi 3: Đọc các đề bài trên các em có xác định được những thao tác chính cho bài làm của mình không?

    Câu hỏi 4: Theo các em có thể xác định được pham vi tư liệu cho bài viết khi các em đọc các đề bài trên không?

    Học sinh thảo luận nhanh theo bàn và cử đại diện trình bày, các bàn sẽ nhận xét cho nhau để rút ra kết quả.

    Ngay sau khi làm xong bài tập này, học sinh đã có thể nhìn thấy những yêu cầu của một đề văn nghị luận, hiểu vấn đề một cách cụ thể chứ không phải đọc trên sách giáo khoa, khắc phục hoàn toàn với việc chiếm lĩnh kiến thức một cách tái hiện, dễ dãi.

    Tìm hiểu đề văn nghị luận: Với phần này, giáo viên có thể học sinh làm bài tập như sau (bài tập này hoàn toàn không có trong sách giáo khoa).

    Bài tập1: Cùng một đề văn nhưng có 2 dàn ý sơ lược sau, các em hãy xác định xem dàn ý nào đúng và dàn ý nào chưa đúng? Nguyên nhân sai là gì?

    Đề bài: Cá nhân và tập thể như giọt nước và biển cả - Anh (chị) hiểu như thế nào về câu nói đó?

    Dàn ý sơ lược thứ nhất:

    Ý 1- Như thế nào là cá nhân?

    Ý 2 - Tập thể là gì?

    Ý 3 - Vai trò của cá nhân

    Ý 4 - Vai trò của tập thể

    Dàn ý sơ lược thứ 2:

    Ý 1: Giải thích ngắn gọn cá nhân và tập thể là gì?

    Ý 2: Mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể là mối quan hệ gắn bó, hỗ trợ lẫn nhau.

    Ý 3: Tầm quan trọng của mối quan hệ đó.

    Ý 4 : Bàn bạc mở rộng: Nếu mỗi người không hiểu đúng về mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể thì sẽ như thế nào?

    Với bài tập này, giáo viên cũng cho học sinh thảo luận nhanh, qua quá trình thảo luận các em sẽ rút ra được kết quả:

    Dàn ý sơ lược đúng với yêu cầu của đề bài là dàn ý 2, dàn ý 1 là dàn ý chưa đúng với yêu cầu của đề bài, nếu làm theo dàn ý này sẽ rơi vào tình trạng lệch đề văn.

    Nguyên nhân dẫn đến điểm sai của dàn ý thứ nhất là người lập dàn ý không xác định được yêu cầu trọng tâm của đề bài.

    Từ kết quả trả lời này , giáo viên có thể giúp học sinh rút ra kết luận thứ nhất bằng một câu hỏi: Vậy theo các em, khi chúng ta tìm hiểu một đề văn nghị luận thì trước tiên chúng ta phải xác định được điều gì?

    Học sinh sẽ trả lời được ngay - đó chính là xác định nội dung trọng tâm cần nghị luận, vì khi xác định được nội dung trọng tâm thì cũng sẽ xác định được hệ thống luận điểm phù hợp nhất...

    Luyện tập

    Với nội dung này, cô Thủy cho học sinh làm 2 bài tập (bài 2 và bài 5) - 2 bài tập gắn liền với 2 phần lí thuyết vừa học là xác định yêu cầu của đề và tìm hiểu đề .

    Bài tập 2: Vẻ đẹp của bài thơ Tỏ lòng (Phạm Ngũ Lão)

    Bài tập 5: Tiếng khóc của Nguyễn Du trong bài Độc Tiểu Thanh ký

    “Tôi không cho các em thảo luận nhóm khi làm 2 bài tập này nữa vì nó rất đơn giản, trong phần lí thuyết các em đã làm quen, thực hành khá nhiều.

    Tôi hỏi cả tập thể lớp, ai có thể làm được bài tập, nó cũng là một hình thức kiểm tra, đánh giá sự tiếp nhận kiến thức của mỗi học sinh.

    Khi dạy một lớp nâng cao, tôi sẽ mở rộng như hơn bằng một bài tập khác không có trong sách, ví dụ: Em hãy chọn một đề văn nghị luận mà mình tâm đắc (đề phải chưa có trong tiết học), xác định yêu cầu của đề và xây dựng một dàn ý sơ lược.

    Với đề này, tôi có thể kiểm tra được toàn diện hiểu biết của học sinh về những kiến thức liên quan đến bài học. Các em phải tự chọn một đề văn nghị luận, nhìn vào dàn ý có thể thấy các em đã nắm vững yêu cầu của đề và tìm hiểu đề đúng chưa, hơn thế tôi còn kiểm tra được kĩ năng lập dàn ý của học sinh” – Cô Thủy cho sẻ.
    Nguồn: giaoducthoidai.vn
    Đang tải...

  2. Bình luận bằng Facebook

Chia sẻ trang này